{"id":1845,"date":"2026-11-07T22:07:09","date_gmt":"2026-11-08T01:07:09","guid":{"rendered":"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/?page_id=1845"},"modified":"2026-11-15T08:02:45","modified_gmt":"2026-11-15T11:02:45","slug":"pesquisa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/pesquisa\/","title":{"rendered":"Pesquisa"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"1845\" class=\"elementor elementor-1845\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-a53d7ae lb lb-top elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"a53d7ae\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-714308a\" data-id=\"714308a\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9910aca elementor-widget elementor-widget-global elementor-global-1875 elementor-widget-html\" data-id=\"9910aca\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<link rel=\"preconnect\" href=\"https:\/\/fonts.googleapis.com\"><link rel=\"preconnect\" href=\"https:\/\/fonts.gstatic.com\" crossorigin><link rel=\"stylesheet\" href=\"https:\/\/fonts.googleapis.com\/css2?family=Brygada+1918:ital,wght@0,400..700;1,400..700&family=Libre+Franklin:ital,wght@0,300..700;1,300..700&display=swap\"><style>:root{--lb-paper:#F2F1EC;--lb-paper-2:#E7E5DD;--lb-card:#F7F6F2;--lb-ink:#26201C;--lb-ink-2:#3A342F;--lb-ink-3:#5F5952;--lb-hair:rgba(38,32,28,.14);--lb-hair-2:rgba(38,32,28,.26);--lb-acc:#1F3B63;--lb-acc-wash:#DDE5EE;--lb-mark:#B23A26;--lb-serif:\"Brygada 1918\",Georgia,serif;--lb-sans:\"Libre Franklin\",Arial,sans-serif;--lb-gut:clamp(20px,4vw,56px);--lb-nav:64px;--lb-sp:clamp(36px,4.4vw,68px);--lb-bar:var(--wp-admin--admin-bar--height,0px)}body.elementor-template-canvas{background:var(--lb-paper);color:var(--lb-ink-2);font-family:var(--lb-sans);-webkit-font-smoothing:antialiased}.elementor-section.lb{padding-left:var(--lb-gut);padding-right:var(--lb-gut);font-family:var(--lb-sans)}.elementor-section.lb>.elementor-container{max-width:1200px}.elementor-section.lb .elementor-widget-wrap{padding:0 !important}.elementor-section.lb .elementor-widget{margin-bottom:0}.elementor-section.lb .elementor-widget:not(:last-child){margin-block-end:0}.elementor-section.lb a:focus-visible,.elementor-section.lb button:focus-visible,.elementor-section.lb input:focus-visible{outline:2px solid var(--lb-acc);outline-offset:2px}.elementor-section.lb .elementor-heading-title{font-family:var(--lb-serif);font-weight:500;color:var(--lb-ink);line-height:1.12;letter-spacing:-.01em;margin:0}.elementor-section.lb .lb-kicker .elementor-heading-title{font-size:15.5px;line-height:1.3;color:var(--lb-mark);letter-spacing:.01em}.elementor-section.lb .lb-h1 .elementor-heading-title{font-size:clamp(36px,4.2vw,56px);line-height:1.05;text-wrap:balance}.elementor-section.lb .lb-h2 .elementor-heading-title{font-size:clamp(27px,2.8vw,38px);text-wrap:balance}.elementor-section.lb .lb-h3 .elementor-heading-title{font-size:clamp(19px,1.6vw,22px);line-height:1.25}.elementor-section.lb .elementor-widget + .elementor-widget{margin-top:16px}.elementor-section.lb .lb-kicker + .elementor-widget{margin-top:8px}.elementor-section.lb .lb-h1 + .elementor-widget{margin-top:20px}.elementor-section.lb .lb-h2 + .elementor-widget{margin-top:16px}.elementor-section.lb .lb-h3 + .elementor-widget{margin-top:6px}.elementor-section.lb .lb-photo + .elementor-widget{margin-top:12px}.elementor-section.lb .elementor-widget-text-editor + .lb-kicker,.elementor-section.lb .elementor-widget-text-editor + .lb-h3{margin-top:30px}.elementor-section.lb .elementor-widget-text-editor{font-family:var(--lb-sans);font-size:17px;line-height:1.65;color:var(--lb-ink-2)}.elementor-section.lb .elementor-widget-text-editor p{margin:0 0 1em;max-width:40em}.elementor-section.lb .elementor-widget-text-editor p:last-child{margin-bottom:0}.elementor-section.lb .lb-lead{font-size:clamp(18px,1.55vw,21px) !important;line-height:1.55 !important}.elementor-section.lb .lb-lead p{max-width:34em}.elementor-section.lb .lb-note{font-size:14px !important;line-height:1.55 !important;color:var(--lb-ink-3) !important}.elementor-section.lb a{color:var(--lb-acc);text-decoration:underline;text-decoration-thickness:1px;text-underline-offset:3px}.elementor-section.lb a:hover{text-decoration-thickness:2px}.elementor-section.lb ul,.elementor-section.lb ol{margin:0 0 1em;padding-left:1.2em}.elementor-section.lb li{margin-bottom:.45em}.elementor-section.lb-hero{padding-top:calc(var(--lb-nav) + var(--lb-sp));padding-bottom:var(--lb-sp)}.elementor-section.lb-hero>.elementor-container{padding-bottom:calc(var(--lb-sp) * .3)}.elementor-section.lb-block{padding-top:var(--lb-sp);padding-bottom:var(--lb-sp)}.elementor-section.lb-block + .elementor-section.lb-block>.elementor-container{border-top:1px solid var(--lb-hair);padding-top:var(--lb-sp)}.elementor-section.lb-block + .elementor-section.lb-block{padding-top:0}.elementor-section.lb-tight{padding-top:0;padding-bottom:calc(var(--lb-sp) * .6)}.elementor-section.lb-split .elementor-column:first-child .elementor-widget-wrap{padding-right:6% !important}.elementor-section.lb-split .elementor-column:first-child .elementor-widget-wrap{align-self:flex-start}.elementor-section.lb-year,.elementor-section.lb-part{padding-top:0;padding-bottom:0}.elementor-section.lb-year>.elementor-container,.elementor-section.lb-part>.elementor-container{border-top:1px solid var(--lb-hair);padding:30px 0}.elementor-section.lb-part .lb-h2 .elementor-heading-title{font-size:clamp(22px,2vw,27px)}.lb-ruler{height:9px;margin-top:26px;max-width:240px;background:linear-gradient(var(--lb-ink-3),var(--lb-ink-3)) bottom \/ 100% 1px no-repeat,repeating-linear-gradient(90deg,var(--lb-ink-3) 0 1px,transparent 1px 24px) bottom \/ 100% 6px no-repeat;opacity:.55}.elementor-section.lb .lb-ph{display:grid;place-items:center;text-align:center;padding:18px;min-height:180px;border:1px dashed var(--lb-hair-2);background:repeating-linear-gradient(45deg,transparent 0 9px,rgba(38,32,28,.03) 9px 10px);color:var(--lb-ink-3);font-size:13.5px;line-height:1.5}.elementor-section.lb .lb-ph b{display:block;font-family:var(--lb-serif);font-weight:500;font-size:16px;color:var(--lb-ink-2);margin-bottom:4px}.elementor-section.lb .lb-ph.is-photo{aspect-ratio:4 \/ 5;min-height:0}.elementor-section.lb .lb-list ul{list-style:none;padding:0;margin:0;border-top:1px solid var(--lb-hair)}.elementor-section.lb .lb-list li{margin:0;padding:12px 0;border-bottom:1px solid var(--lb-hair);display:flex;flex-wrap:wrap;gap:2px 14px;align-items:baseline;justify-content:space-between;font-size:16px}.elementor-section.lb .lb-list li span{color:var(--lb-ink-3);font-size:14px}.elementor-section.lb .lb-q ol{list-style:none;counter-reset:q;padding:0}.elementor-section.lb .lb-q li{counter-increment:q;display:grid;grid-template-columns:2.4em 1fr;gap:10px;padding:14px 0;border-bottom:1px solid var(--lb-hair);font-family:var(--lb-serif);font-size:clamp(18px,1.6vw,22px);line-height:1.32;color:var(--lb-ink);margin:0}.elementor-section.lb .lb-q li::before{content:counter(q,lower-roman) \".\";color:var(--lb-mark)}.elementor-section.lb-team .elementor-column .elementor-widget-wrap{padding:0 10px 34px !important}.elementor-section.lb-team>.elementor-container{max-width:calc(1200px + 20px)}.elementor-section.lb .lb-photo img{width:100%;aspect-ratio:4 \/ 5;object-fit:cover;filter:saturate(.85);display:block}.elementor-section.lb .lb-person .elementor-heading-title{font-size:20px;line-height:1.2}.elementor-section.lb .lb-person + .lb-role{margin-top:4px}.elementor-section.lb .lb-role{font-size:14.5px !important;line-height:1.5 !important;color:var(--lb-ink-3) !important}.elementor-section.lb .lb-role a{font-size:13.5px}.elementor-section.lb-pi .lb-person .elementor-heading-title{font-size:clamp(26px,2.6vw,34px)}.elementor-section.lb-year .lb-yr .elementor-heading-title{font-size:clamp(30px,3vw,42px);color:var(--lb-ink-3);font-weight:400;position:sticky;top:calc(var(--lb-bar) + var(--lb-nav) + 20px)}.elementor-section.lb .lb-pubs ul{list-style:none;padding:0;margin:0}.elementor-section.lb .lb-pubs li{margin:0 0 22px;padding-bottom:22px;border-bottom:1px solid var(--lb-hair)}.elementor-section.lb .lb-pubs li:last-child{border-bottom:0;margin-bottom:0}.elementor-section.lb .lb-pubs strong{display:block;font-family:var(--lb-serif);font-weight:500;font-size:19px;line-height:1.3;color:var(--lb-ink);margin-bottom:4px}.elementor-section.lb .lb-pubs a.lb-pt{color:var(--lb-ink);text-decoration:underline;text-decoration-color:var(--lb-hair-2);text-decoration-thickness:1px;text-underline-offset:4px}.elementor-section.lb .lb-pubs a.lb-pt::after{content:\" \u2197\";font-family:var(--lb-sans);font-size:14px;color:var(--lb-ink-3)}.elementor-section.lb .lb-pubs a.lb-pt:hover{color:var(--lb-acc);text-decoration-color:var(--lb-acc)}.elementor-section.lb .lb-ini{aspect-ratio:4 \/ 5;display:grid;place-items:center;background:var(--lb-paper-2)}.elementor-section.lb .lb-ini span{font-family:var(--lb-serif);font-size:clamp(30px,3vw,44px);letter-spacing:.04em;color:var(--lb-ink-3)}.elementor-section.lb .lb-ini + .elementor-widget,.elementor-section.lb .lb-photo + .elementor-widget{margin-top:12px}.elementor-section.lb-team .lb-person .elementor-heading-title{min-height:2.4em}@media (max-width:1100px){.elementor-section.lb-team .lb-person .elementor-heading-title{min-height:3.6em}}@media (max-width:767px){.elementor-section.lb-team .lb-person .elementor-heading-title{font-size:17px}}.elementor-section.lb-gallery>.elementor-container{max-width:calc(1200px + 20px)}.elementor-section.lb-gallery .elementor-column .elementor-widget-wrap{padding:0 10px 22px !important}.elementor-section.lb .lb-gal img{width:100%;aspect-ratio:5 \/ 4;object-fit:cover;filter:saturate(.85);display:block}.elementor-section.lb .lb-gal + .elementor-widget{margin-top:10px}.elementor-section.lb .lb-figure img{width:100%;height:auto;display:block;border:1px solid var(--lb-hair);background:#fff}.elementor-section.lb .lb-figure + .lb-note{margin-top:10px}.elementor-section.lb .lb-pubs .au{display:block;font-size:14.5px;line-height:1.5;color:var(--lb-ink-3)}.elementor-section.lb .lb-pubs .au b{color:var(--lb-ink-2);font-weight:600}.elementor-section.lb .lb-pubs .jr{display:block;font-size:14.5px;margin-top:2px}.elementor-section.lb .lb-pubs .jr em{color:var(--lb-ink-2)}.elementor-section.lb .lb-feat{border-top:2px solid var(--lb-acc);padding-top:14px}.elementor-section.lb .lb-feat p{margin-bottom:.5em}.elementor-section.lb .lb-feat .k{font-size:13.5px;color:var(--lb-ink-3)}.elementor-section.lb .lb-feat .t{font-family:var(--lb-serif);font-size:20px;line-height:1.28;color:var(--lb-ink)}.elementor-section.lb-feats .elementor-column .elementor-widget-wrap{padding:0 14px !important}.elementor-section.lb-feats>.elementor-container{max-width:calc(1200px + 28px)}.elementor-section.lb .lb-btn .elementor-button{background:transparent;color:var(--lb-acc);border:1px solid var(--lb-acc);border-radius:0;font-family:var(--lb-sans);font-weight:600;font-size:14.5px;padding:11px 18px}.elementor-section.lb .lb-btn .elementor-button:hover{background:var(--lb-acc);color:#fff}.elementor-section.lb .lb-callout{border-left:2px solid var(--lb-mark);padding:4px 0 4px 16px}.elementor-section.lb .lb-addr p{font-size:18px;line-height:1.6}.elementor-section.lb .elementor-widget-google_maps iframe{height:380px;filter:grayscale(.35) contrast(.95);border:1px solid var(--lb-hair);display:block;width:100%}.lb-pfilter{display:grid;gap:14px}.lb-pfilter label{font:600 13.5px\/1.3 var(--lb-sans);color:var(--lb-ink-3)}.lb-pfilter input{width:100%;max-width:520px;font:400 17px\/1.4 var(--lb-sans);color:var(--lb-ink);background:var(--lb-card);border:1px solid var(--lb-hair-2);border-radius:0;padding:12px 14px}.lb-pfilter input:focus{outline:2px solid var(--lb-acc);outline-offset:1px}.lb-chips{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px}.lb-chips button{font:500 14px\/1.2 var(--lb-sans);color:var(--lb-ink-2);background:transparent;border:1px solid var(--lb-hair-2);border-radius:0;padding:8px 12px;cursor:pointer}.lb-chips button:hover{border-color:var(--lb-ink-3)}.lb-chips button[aria-pressed=\"true\"]{background:var(--lb-ink);color:var(--lb-paper);border-color:var(--lb-ink)}.lb-pempty{margin:0;padding:18px 0;color:var(--lb-ink-3);font:400 15px\/1.5 var(--lb-sans);border-top:1px solid var(--lb-hair)}.elementor-section.lb .lb-proto{border-top:1px solid var(--lb-hair);padding:16px 0}.elementor-section.lb .lb-proto p{margin:0 0 .3em;max-width:none}.elementor-section.lb .lb-proto .k{font-size:13.5px;color:var(--lb-ink-3)}.elementor-section.lb .lb-proto .t{font-family:var(--lb-serif);font-size:21px;line-height:1.25;color:var(--lb-ink)}.elementor-section.lb .lb-proto .m{font-size:14px;color:var(--lb-ink-3)}.elementor-section.lb .lb-proto.is-hidden{display:none}.elementor-section.lb .lb-meta dl{display:grid;grid-template-columns:max-content 1fr;gap:6px 18px;margin:0;font-size:15.5px}.elementor-section.lb .lb-meta dt{color:var(--lb-ink-3)}.elementor-section.lb .lb-meta dd{margin:0;color:var(--lb-ink)}.elementor-section.lb .lb-fill{color:var(--lb-ink-3);font-style:italic}.elementor-section.lb .lb-steps ol{padding-left:1.6em}.elementor-section.lb .lb-steps li{padding-left:.3em;margin-bottom:.8em}.elementor-section.lb table{width:100%;border-collapse:collapse;font-size:15px;margin:0 0 1em}.elementor-section.lb th,.elementor-section.lb td{text-align:left;vertical-align:top;padding:9px 10px 9px 0;border-bottom:1px solid var(--lb-hair)}.elementor-section.lb th{font-weight:600;color:var(--lb-ink-3);font-size:13.5px;border-bottom-color:var(--lb-hair-2)}.elementor-section.lb .lb-skip{position:fixed;left:12px;top:-60px;z-index:100;background:var(--lb-ink);color:var(--lb-paper);padding:8px 14px;font:600 14px var(--lb-sans)}.elementor-section.lb .lb-skip:focus{top:calc(var(--lb-bar) + 8px)}.lb-nav{position:fixed;z-index:90;left:0;right:0;top:var(--lb-bar);height:var(--lb-nav);display:flex;align-items:center;justify-content:space-between;gap:24px;padding:0 var(--lb-gut);background:rgba(242,241,236,.95);border-bottom:1px solid var(--lb-hair);backdrop-filter:saturate(1.2) blur(6px);font-family:var(--lb-sans)}.elementor-section.lb .lb-brand{display:flex;align-items:baseline;gap:10px;color:var(--lb-ink);text-decoration:none !important}.elementor-section.lb .lb-brand b{font:600 18px\/1.2 var(--lb-serif)}.elementor-section.lb .lb-brand span{font-size:12.5px;color:var(--lb-ink-3)}.lb-links{display:flex;gap:clamp(16px,2.2vw,32px)}.elementor-section.lb .lb-links a{font:500 15px\/1.2 var(--lb-sans);color:var(--lb-ink-2);text-decoration:none;padding:6px 0}.elementor-section.lb .lb-links a:hover{color:var(--lb-ink)}.elementor-section.lb .lb-links a[aria-current]{color:var(--lb-ink);box-shadow:inset 0 -2px 0 var(--lb-acc)}.lb-menu{display:none;font:600 14px var(--lb-sans);color:var(--lb-ink);background:none;border:0;padding:8px 0 8px 12px;cursor:pointer}.lb-navspace{height:var(--lb-nav)}.lb-foot{margin-top:var(--lb-sp);border-top:1px solid var(--lb-hair-2);padding:calc(var(--lb-sp) * .7) 0 var(--lb-sp);font-family:var(--lb-sans);color:var(--lb-ink-3);font-size:14px;line-height:1.6}.lb-foot-in{display:grid;grid-template-columns:1.2fr 1fr auto;gap:28px 48px;align-items:start}.lb-foot b{display:block;font:600 17px\/1.3 var(--lb-serif);color:var(--lb-ink);margin-bottom:4px}.lb-foot p{margin:0 0 6px}.elementor-section.lb .lb-foot a{color:var(--lb-acc)}.lb-foot nav{display:grid;gap:6px}.elementor-section.lb .lb-foot nav a{color:var(--lb-ink-2);text-decoration:none}.elementor-section.lb .lb-foot nav a:hover{text-decoration:underline}@media (max-width:960px){.lb-menu{display:block}.lb-links{position:fixed;left:0;right:0;top:calc(var(--lb-bar) + var(--lb-nav));flex-direction:column;gap:0;padding:6px var(--lb-gut) 16px;background:rgba(242,241,236,.98);border-bottom:1px solid var(--lb-hair);display:none}.lb-links.is-open{display:flex}.elementor-section.lb .lb-links a{font-size:18px;padding:12px 0;border-bottom:1px solid var(--lb-hair)}.elementor-section.lb .lb-links a[aria-current]{box-shadow:none;color:var(--lb-acc)}}@media (max-width:767px){.elementor-section.lb-split .elementor-column:first-child .elementor-widget-wrap{padding-right:0 !important;padding-bottom:14px !important}.elementor-section.lb-team .elementor-column{width:50% !important}.elementor-section.lb-team.lb-pi .elementor-column{width:100% !important}.elementor-section.lb-year .lb-yr .elementor-heading-title{position:static;margin-bottom:10px}.elementor-section.lb .elementor-widget-text-editor{font-size:16px}.elementor-section.lb .lb-pubs strong{font-size:17.5px}.elementor-section.lb .lb-brand b{font-size:15px}.elementor-section.lb .lb-brand span{display:none}.lb-foot-in{grid-template-columns:1fr}.elementor-section.lb .lb-meta dl{grid-template-columns:1fr;gap:0}.elementor-section.lb .lb-meta dd{margin-bottom:8px}}@media (prefers-reduced-motion:reduce){.elementor-section.lb .lb-links a{transition:none}}@media print{.lb-nav,.lb-navspace,.lb-skip,.lb-foot,.lb-btn,.lb-pfilter,.elementor-section.lb-noprint{display:none !important}body.elementor-template-canvas{background:#fff;color:#000}.elementor-section.lb{padding:0 !important}.elementor-section.lb-hero{padding-top:0 !important}.elementor-section.lb .elementor-widget-text-editor,.elementor-section.lb .elementor-heading-title{color:#000 !important}.elementor-section.lb a{color:#000}.elementor-section.lb .lb-steps li,.elementor-section.lb tr,.elementor-section.lb .lb-callout{break-inside:avoid}.elementor-section.lb-block{padding:14pt 0 !important}}<\/style><a class=\"lb-skip\" href=\"#conteudo\">Pular para o conte\u00fado<\/a><header class=\"lb-nav\"><a class=\"lb-brand\" href=\"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/\"><b>Laborat\u00f3rio de Homeostase Proteica<\/b><span>IQ \u00b7 USP<\/span><\/a><button class=\"lb-menu\" type=\"button\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"lb-links\">Menu<\/button><nav id=\"lb-links\" class=\"lb-links\" aria-label=\"Principal\"><a href=\"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/\" data-page=\"\/evandro\/\" data-file=\"inicio.html\">In\u00edcio<\/a><a href=\"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/pesquisa\/\" data-page=\"\/evandro\/pesquisa\/\" data-file=\"pesquisa.html\">Pesquisa<\/a><a href=\"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/grupo\/\" data-page=\"\/evandro\/grupo\/\" data-file=\"equipe.html\">Equipe<\/a><a href=\"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/publicacoes\/\" data-page=\"\/evandro\/publicacoes\/\" data-file=\"publicacoes.html\">Publica\u00e7\u00f5es<\/a><a href=\"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/protocolos\/\" data-page=\"\/evandro\/protocolos\/\" data-also=\"\" data-file=\"protocolos.html\">Protocolos<\/a><a href=\"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/contato\/\" data-page=\"\/evandro\/contato\/\" data-file=\"contato.html\">Contato<\/a><\/nav><\/header><div class=\"lb-navspace\" aria-hidden=\"true\"><\/div><script>(function () {\n'use strict';\nfunction ready(fn) { if (document.readyState !== 'loading') fn(); else document.addEventListener('DOMContentLoaded', fn); }\nready(function () {\nvar btn = document.querySelector('.lb-menu'), links = document.getElementById('lb-links');\nif (btn && links) {\nbtn.addEventListener('click', function () { var open = links.classList.toggle('is-open'); btn.setAttribute('aria-expanded', open ? 'true' : 'false'); });\nlinks.addEventListener('click', function (e) { if (e.target.tagName === 'A') { links.classList.remove('is-open'); btn.setAttribute('aria-expanded', 'false'); } });\ndocument.addEventListener('keydown', function (e) { if (e.key === 'Escape' && links.classList.contains('is-open')) { links.classList.remove('is-open'); btn.setAttribute('aria-expanded', 'false'); btn.focus(); } });\n}\nvar here = new URLSearchParams(location.search).get('page_id') || location.pathname;\ndocument.querySelectorAll('.lb-links a[data-page]').forEach(function (a) {\nvar f = a.getAttribute('data-file'), also = (a.getAttribute('data-also') || '').split(' ').filter(Boolean);\nif (a.getAttribute('data-page') === here || f && location.pathname.slice(-f.length) === f) a.setAttribute('aria-current', 'page');\nelse if (also.indexOf(here) >= 0) a.setAttribute('aria-current', 'true');\n});\ndocument.querySelectorAll('.lb-print a, a[href=\"#imprimir\"]').forEach(function (a) { a.addEventListener('click', function (e) { e.preventDefault(); window.print(); }); });\nvar box = document.querySelector('.lb-pfilter');\nif (box) {\nvar q = box.querySelector('input'), chips = box.querySelectorAll('[data-cat]'), empty = box.querySelector('.lb-pempty'), cat = '*';\nvar items = function () { return Array.prototype.slice.call(document.querySelectorAll('.lb-proto')); };\nvar norm = function (s) { return (s || '').toLowerCase().normalize('NFD').replace(\/[\u0300-\u036f]\/g, ''); };\nvar apply = function () {\nvar term = norm(q.value.trim()), n = 0;\nitems().forEach(function (el) {\nvar okCat = cat === '*' || el.classList.contains('cat-' + cat), okTxt = !term || norm(el.textContent).indexOf(term) >= 0;\nel.classList.toggle('is-hidden', !(okCat && okTxt)); if (okCat && okTxt) n++;\n});\nif (empty) empty.hidden = n > 0;\nchips.forEach(function (c) { var k = c.getAttribute('data-cat'), m = items().filter(function (el) { return k === '*' || el.classList.contains('cat-' + k); }).length, b = c.querySelector('b'); if (b) b.textContent = m; });\n};\nchips.forEach(function (c) { c.addEventListener('click', function () { cat = c.getAttribute('data-cat'); chips.forEach(function (o) { o.setAttribute('aria-pressed', o === c ? 'true' : 'false'); }); apply(); }); });\nq.addEventListener('input', apply);\napply();\n}\n});\n})();<\/script>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-af644b4 lb lb-hero elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"af644b4\" data-element_type=\"section\" id=\"conteudo\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-e4e3d46\" data-id=\"e4e3d46\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-47d1d05 lb-h1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"47d1d05\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Linhas de pesquisa<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1351fe5 lb-lead elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1351fe5\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Estudamos como a homeostase de prote\u00ednas \u2014 a proteostase \u2014 \u00e9 regulada ao longo da vida adulta e em modelos de doen\u00e7as, e como o sistema nervoso coordena respostas ao estresse em tecidos perif\u00e9ricos.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-7f4f6dc lb lb-block lb-split elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"7f4f6dc\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-4836ab4\" data-id=\"4836ab4\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f623289 lb-h2 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"f623289\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">A UPR do ret\u00edculo endoplasm\u00e1tico no envelhecimento e em doen\u00e7as<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-44afaad\" data-id=\"44afaad\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7f2d55f elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"7f2d55f\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>A perda da homeostase de prote\u00ednas, ou proteostase, est\u00e1 entre os <i>hallmarks<\/i> do envelhecimento reunidos em 2013 (<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.cell.2013.05.039\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">L\u00f3pez-Ot\u00edn et al., Cell<\/a>). A proteostase envolve os processos que controlam a s\u00edntese, o enovelamento e a degrada\u00e7\u00e3o de prote\u00ednas; com a idade, prote\u00ednas mal-enoveladas se acumulam e podem formar agregados.<\/p><p>Estudamos a resposta a prote\u00ednas mal-enoveladas do ret\u00edculo endoplasm\u00e1tico (UPR do RE). Ela \u00e9 ativada pelo estresse do RE \u2014 ac\u00famulo de prote\u00ednas mal-enoveladas na organela, infec\u00e7\u00f5es virais ou altera\u00e7\u00f5es nos n\u00edveis de c\u00e1lcio \u2014 e ocorre em v\u00e1rias doen\u00e7as, entre elas a <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1242\/dmm.012641\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">galactosemia cl\u00e1ssica<\/a>. Em mam\u00edferos, a UPR do RE \u00e9 mediada por tr\u00eas sensores: IRE1, PERK e ATF6. Apenas IRE1 \u00e9 conservado de leveduras a humanos, e altera\u00e7\u00f5es em sua atividade est\u00e3o ligadas ao envelhecimento.<\/p><p>O ac\u00famulo de prote\u00ednas mal-enoveladas \u00e9 detectado pelo dom\u00ednio luminal de IRE1, uma prote\u00edna transmembrana do RE. O dom\u00ednio de endorribonuclease de IRE1, voltado para o citosol, processa o RNA mensageiro de <i>XBP1<\/i>; a forma processada \u00e9 traduzida em XBP1s, um fator de transcri\u00e7\u00e3o que ativa no n\u00facleo genes como os de chaperonas. Altera\u00e7\u00f5es na composi\u00e7\u00e3o da membrana do RE tamb\u00e9m podem ativar a via, mesmo sem prote\u00ednas mal-enoveladas no l\u00famen.<\/p><p>Em <i>C. elegans<\/i>, mostramos que a atividade de endorribonuclease de IRE-1 declina j\u00e1 no in\u00edcio da vida adulta e n\u00e3o \u00e9 restaurada pela redu\u00e7\u00e3o da reprodu\u00e7\u00e3o (<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3389\/fragi.2022.1044556\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">De-Souza, Cummins &amp; Taylor, 2022<\/a>). Em modelos de galactosemia cl\u00e1ssica em levedura, a UPR tem papel protetor (<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1242\/dmm.012641\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">De-Souza et al., 2014<\/a>). Investigamos como a via \u00e9 regulada durante o envelhecimento e em modelos de doen\u00e7as.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-014899e elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"014899e\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<style>\n\/* Ajustes ao tema (ver docs\/prancha-ire1.md): o OceanWP usa html{font-size:62.5%} (10 px), e os tamanhos em rem\n   ficavam com 10 px de base; aqui eles est\u00e3o em px, com o valor que teriam na base padr\u00e3o de 16 px (rem \u00d7 16).\n   O tema tamb\u00e9m p\u00f5e dt em negrito; a leitura volta ao peso normal. *\/\n.ire-fig{margin:0;--paper:#F2F1EC;--ink:#26201C;--text:#3A342F;--muted:#635D55;--rule:#D5D0C4;--navy:#2B3A67;--red:#A4463C;--serif:\"Brygada 1918\",Georgia,serif;--sans:\"Libre Franklin\",\"Helvetica Neue\",Arial,sans-serif;color:var(--text);font-family:var(--sans)}\n.ire-presets{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;margin-bottom:14px}\n.ire-presets button{font:500 13.76px var(--sans);color:var(--ink);background:none;border:1px solid var(--rule);border-radius:999px;padding:7px 13px;cursor:pointer}\n.ire-presets button:hover{border-color:var(--ink)}\n.ire-presets button[aria-pressed=\"true\"]{background:var(--ink);color:var(--paper);border-color:var(--ink)}\n.ire-presets i{font:italic 400 1em var(--serif);margin-right:.35em}\n.ire-scene{position:relative;border-top:1px solid var(--ink);border-bottom:1px solid var(--rule)}\n.ire-scene svg{display:block;width:100%;height:auto}\n.ire-lab{position:absolute;font:500 12.5px\/1.2 var(--sans);color:var(--ink);white-space:nowrap;pointer-events:none}\n.ire-lab.r{transform:translateX(-100%)}\n.ire-lab.pill{background:var(--paper);padding:1px 5px;margin-left:-5px;border-radius:2px;font-weight:400}\n.ire-lab.fade{transition:opacity .2s}\n.ire-ctl{display:grid;grid-template-columns:repeat(2,minmax(0,1fr));gap:18px clamp(20px,4vw,48px);margin-top:18px}\n.ire-ctl label{display:block;font:500 17.28px\/1.25 var(--serif);color:var(--ink)}\n.ire-ctl label i{font-style:italic;font-weight:400;color:var(--navy);margin-right:.4em}\n.ire-ctl small{display:block;font-size:12.8px;line-height:1.4;color:var(--muted);margin-top:2px}\n.ire-ctl input{width:100%;margin:10px 0 2px;height:28px;accent-color:var(--navy)}\n.ire-ends{display:flex;justify-content:space-between;font-size:12.16px;color:var(--muted)}\n.ire-read{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr));gap:14px clamp(16px,3vw,36px);margin:22px 0 0;padding-top:16px;border-top:1px solid var(--rule)}\n.ire-read dt{font-size:12.16px;font-weight:400;color:var(--muted);margin-bottom:3px}\n.ire-read dd{margin:0;font:400 16.32px\/1.35 var(--serif);color:var(--ink)}\n.ire-read dd.on{color:var(--red)}\n.ire-key{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px 26px;margin:18px 0 0;font-size:12.8px;color:var(--text)}\n.ire-key span{display:flex;align-items:center;gap:8px}\n.ire-fig figcaption{font-size:13.12px;line-height:1.5;color:var(--muted);margin-top:16px;max-width:704px}\n.ire-fig :focus-visible{outline:2px solid var(--navy);outline-offset:2px}\n@media (max-width:640px){\n  .ire-ctl,.ire-read{grid-template-columns:minmax(0,1fr)}\n  .ire-lab{font-size:11px}\n  #ire-l-g{top:85.5%!important}\n}\n\/* sem JavaScript: fica a figura est\u00e1tica atual *\/\n.ire-fig:not(.is-on) .ire-presets,.ire-fig:not(.is-on) .ire-scene,.ire-fig:not(.is-on) .ire-ctl,.ire-fig:not(.is-on) .ire-read,.ire-fig:not(.is-on) .ire-key{display:none}\n<\/style>\n\n<figure class=\"ire-fig\" id=\"ire\">\n  <div class=\"ire-presets\" role=\"group\" aria-label=\"Estados prontos\">\n    <button type=\"button\" data-p=\"0\" data-m=\"0\" aria-pressed=\"true\">Em repouso<\/button>\n    <button type=\"button\" data-p=\"1\" data-m=\"0\" aria-pressed=\"false\"><i>A<\/i>Prote\u00ednas mal-enoveladas<\/button>\n    <button type=\"button\" data-p=\"0\" data-m=\"1\" aria-pressed=\"false\"><i>B<\/i>Estresse da bicamada lip\u00eddica<\/button>\n  <\/div>\n\n  <div class=\"ire-scene\">\n    <svg viewBox=\"0 0 640 440\" role=\"img\" aria-labelledby=\"ire-desc\">\n      <desc id=\"ire-desc\">Corte esquem\u00e1tico da membrana do ret\u00edculo endoplasm\u00e1tico com tr\u00eas mol\u00e9culas de IRE1, em repouso como um d\u00edmero e um mon\u00f4mero, cada uma com uma chaperona BiP sobre o dom\u00ednio luminal. Acima, o l\u00famen; abaixo, o citosol, o RNA de XBP1 e o n\u00facleo.<\/desc>\n      <rect id=\"ire-lumen\" x=\"0\" y=\"0\" width=\"640\" height=\"145\" fill=\"#E2E3E6\"\/>\n      <g id=\"ire-prots\" fill=\"none\" stroke=\"#8A5A2B\" stroke-width=\"1.6\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\"><\/g>\n      <path id=\"ire-tu\" fill=\"none\" stroke=\"#A7A195\" stroke-width=\"1.1\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\"\/>\n      <path id=\"ire-ts\" fill=\"none\" stroke=\"#4E483F\" stroke-width=\"1.3\" stroke-linecap=\"round\"\/>\n      <path id=\"ire-hu\" fill=\"#F2F1EC\" stroke=\"#8E887C\" stroke-width=\"1\"\/>\n      <path id=\"ire-hs\" fill=\"#CFC9BC\" stroke=\"#4E483F\" stroke-width=\"1\"\/>\n      <g id=\"ire-lead\" fill=\"none\" stroke=\"#635D55\" stroke-width=\"0.8\"><\/g>\n      <g id=\"ire-mols\"><\/g>\n      <g id=\"ire-bip\" fill=\"#D8D4CA\" stroke=\"#26201C\" stroke-width=\"1.1\"><\/g>\n      <g id=\"ire-p\" font-family=\"Libre Franklin, Arial, sans-serif\" font-size=\"9\" font-weight=\"600\" text-anchor=\"middle\">\n        <g><circle r=\"6.5\" fill=\"#F2F1EC\" stroke=\"#A4463C\"\/><text y=\"3.2\" fill=\"#A4463C\">P<\/text><\/g>\n        <g><circle r=\"6.5\" fill=\"#F2F1EC\" stroke=\"#A4463C\"\/><text y=\"3.2\" fill=\"#A4463C\">P<\/text><\/g>\n      <\/g>\n      <path id=\"ire-cut\" d=\"M320 247 V292\" fill=\"none\" stroke=\"#A4463C\" stroke-width=\"1.1\" stroke-dasharray=\"2 3\" stroke-linecap=\"round\"\/>\n      <path id=\"ire-rna-a\" d=\"M240 300 H306 M334 300 H400\" fill=\"none\" stroke=\"#26201C\" stroke-width=\"1.6\" stroke-linecap=\"round\"\/>\n      <path id=\"ire-rna-j\" d=\"M306 300 H334\" fill=\"none\" stroke=\"#26201C\" stroke-width=\"1.6\" stroke-linecap=\"round\"\/>\n      <path id=\"ire-rna-u\" d=\"M306 300 a14 12 0 0 0 28 0\" fill=\"none\" stroke=\"#A4463C\" stroke-width=\"1.8\" stroke-linecap=\"round\"\/>\n      <g id=\"ire-out\">\n        <path d=\"M320 314 V345 M315.5 339 L320 346 L324.5 339\" fill=\"none\" stroke=\"#26201C\" stroke-width=\"1.3\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\"\/>\n      <\/g>\n      <path d=\"M110 440 C110 368 240 352 320 352 C400 352 530 368 530 440\" fill=\"#F7F5EF\" stroke=\"#26201C\" stroke-width=\"1.3\"\/>\n      <path d=\"M117 440 C117 374 244 359 320 359 C396 359 523 374 523 440\" fill=\"none\" stroke=\"#A8A398\" stroke-width=\"0.9\"\/>\n      <path d=\"M170 424 C220 414 270 434 320 424 S420 414 470 424\" fill=\"none\" stroke=\"#26201C\" stroke-width=\"1.2\" stroke-dasharray=\"5 3\"\/>\n      <g id=\"ire-tf\">\n        <path d=\"M356 422 V404 H378 M373 400 L379 404 L373 408\" fill=\"none\" stroke=\"#26201C\" stroke-width=\"1.2\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\"\/>\n        <ellipse cx=\"320\" cy=\"410\" rx=\"30\" ry=\"12\" fill=\"#DCE1EE\" stroke=\"#2B3A67\" stroke-width=\"1.2\"\/>\n        <text x=\"320\" y=\"414.5\" font-family=\"Brygada 1918, Georgia, serif\" font-size=\"12.5\" fill=\"#2B3A67\" text-anchor=\"middle\">XBP1s<\/text>\n      <\/g>\n    <\/svg>\n    <span class=\"ire-lab\" style=\"left:2%;top:3%\">l\u00famen do ret\u00edculo<\/span>\n    <span class=\"ire-lab\" style=\"left:2%;top:47.5%\">citosol<\/span>\n    <span class=\"ire-lab pill\" id=\"ire-l-m\" style=\"left:2%;top:37.5%\">bicamada fluida<\/span>\n    <span class=\"ire-lab pill\" style=\"left:73.4%;top:25.5%\">dom\u00ednio luminal<\/span>\n    <span class=\"ire-lab pill\" style=\"left:73.4%;top:37.5%\">transmembrana<\/span>\n    <span class=\"ire-lab pill\" style=\"left:73.4%;top:48.2%\">cinase<\/span>\n    <span class=\"ire-lab pill\" style=\"left:73.4%;top:54.6%\">RNase<\/span>\n    <span class=\"ire-lab r\" style=\"left:36%;top:66.3%\">RNA de XBP1<\/span>\n    <span class=\"ire-lab fade\" id=\"ire-l-x\" style=\"left:52%;top:73.2%;font-weight:400\">traduzido em XBP1s<\/span>\n    <span class=\"ire-lab\" style=\"left:29%;top:90.5%\">n\u00facleo<\/span>\n    <span class=\"ire-lab fade\" id=\"ire-l-g\" style=\"left:61%;top:89.5%;font-weight:400;white-space:normal;width:20%\">genes-alvo da UPR<\/span>\n  <\/div>\n\n  <div class=\"ire-ctl\">\n    <div>\n      <label for=\"ire-pr\"><i>A<\/i>Prote\u00ednas mal-enoveladas no l\u00famen<\/label>\n      <small>BiP deixa o dom\u00ednio luminal de IRE1 para se ligar a elas.<\/small>\n      <input type=\"range\" id=\"ire-pr\" min=\"0\" max=\"100\" value=\"0\" step=\"1\">\n      <div class=\"ire-ends\" aria-hidden=\"true\"><span>nenhuma<\/span><span>muitas<\/span><\/div>\n    <\/div>\n    <div>\n      <label for=\"ire-mb\"><i>B<\/i>Lip\u00eddios saturados na membrana<\/label>\n      <small>Percebidos pela regi\u00e3o transmembrana, sem passar pelo l\u00famen.<\/small>\n      <input type=\"range\" id=\"ire-mb\" min=\"0\" max=\"100\" value=\"0\" step=\"1\">\n      <div class=\"ire-ends\" aria-hidden=\"true\"><span>composi\u00e7\u00e3o habitual<\/span><span>composi\u00e7\u00e3o alterada<\/span><\/div>\n    <\/div>\n  <\/div>\n\n  <dl class=\"ire-read\" aria-live=\"polite\">\n    <div><dt>L\u00famen<\/dt><dd id=\"ire-r-l\"><\/dd><\/div>\n    <div><dt>Membrana<\/dt><dd id=\"ire-r-m\"><\/dd><\/div>\n    <div><dt>IRE1<\/dt><dd id=\"ire-r-i\"><\/dd><\/div>\n  <\/dl>\n\n  <p class=\"ire-key\">\n    <span><svg aria-hidden=\"true\" width=\"18\" height=\"26\" viewBox=\"0 0 18 26\"><path d=\"M7 7 v8 l3 4 v6 M11 7 v19\" fill=\"none\" stroke=\"#A7A195\" stroke-width=\"1.2\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\"\/><circle cx=\"9\" cy=\"4\" r=\"3\" fill=\"#F2F1EC\" stroke=\"#8E887C\"\/><\/svg>lip\u00eddio insaturado: a cadeia tem uma dobra<\/span>\n    <span><svg aria-hidden=\"true\" width=\"18\" height=\"26\" viewBox=\"0 0 18 26\"><path d=\"M7 7 v19 M11 7 v19\" fill=\"none\" stroke=\"#4E483F\" stroke-width=\"1.4\" stroke-linecap=\"round\"\/><circle cx=\"9\" cy=\"4\" r=\"3\" fill=\"#CFC9BC\" stroke=\"#4E483F\"\/><\/svg>lip\u00eddio saturado: cadeias retas, que se compactam<\/span>\n    <span><svg aria-hidden=\"true\" width=\"30\" height=\"20\" viewBox=\"0 0 30 20\"><path d=\"M3 10 c5 -9 12 -1 8 3 c-4 4 6 6 10 0 c3 -5 6 -3 6 0\" fill=\"none\" stroke=\"#8A5A2B\" stroke-width=\"1.6\" stroke-linecap=\"round\"\/><\/svg>prote\u00edna mal-enovelada<\/span>\n    <span><svg aria-hidden=\"true\" width=\"22\" height=\"16\" viewBox=\"0 0 22 16\"><ellipse cx=\"11\" cy=\"8\" rx=\"9\" ry=\"6.5\" fill=\"#D8D4CA\" stroke=\"#26201C\" stroke-width=\"1.1\"\/><\/svg>chaperona BiP<\/span>\n    <span><svg aria-hidden=\"true\" width=\"16\" height=\"16\" viewBox=\"0 0 16 16\"><circle cx=\"8\" cy=\"8\" r=\"6.5\" fill=\"#F2F1EC\" stroke=\"#A4463C\"\/><text x=\"8\" y=\"11.2\" font-family=\"Libre Franklin, Arial, sans-serif\" font-size=\"9\" font-weight=\"600\" fill=\"#A4463C\" text-anchor=\"middle\">P<\/text><\/svg>fosforila\u00e7\u00e3o<\/span>\n  <\/p>\n\n  <noscript><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/wp-content\/uploads\/sites\/1472\/2025\/11\/site-UPR-1536x787.png\" alt=\"Esquema da ativa\u00e7\u00e3o de IRE1. \u00c0 esquerda, a ativa\u00e7\u00e3o can\u00f4nica: prote\u00ednas mal-enoveladas no l\u00famen do ret\u00edculo deslocam a chaperona BiP, e IRE1 forma d\u00edmeros, se fosforila e ativa o dom\u00ednio de RNase, que processa o RNA de XBP1 e degrada outros RNAs (RIDD). \u00c0 direita, a ativa\u00e7\u00e3o por estresse da bicamada lip\u00eddica, que ativa IRE1 mesmo sem prote\u00ednas mal-enoveladas.\" style=\"max-width:100%;height:auto\"><\/noscript>\n  <figcaption>Ativa\u00e7\u00e3o de IRE1 pelo ac\u00famulo de prote\u00ednas mal-enoveladas (A) e por estresse da bicamada lip\u00eddica do ret\u00edculo (B). O aumento de lip\u00eddios saturados \u00e9 um exemplo de altera\u00e7\u00e3o que causa estresse da bicamada; outras s\u00e3o a falta de inositol e o excesso de colesterol. A sa\u00edda de BiP segue o modelo cl\u00e1ssico; a liga\u00e7\u00e3o direta de prote\u00ednas mal-enoveladas a IRE1, tamb\u00e9m proposta, n\u00e3o est\u00e1 representada. Os genes ativados nos dois casos n\u00e3o s\u00e3o necessariamente os mesmos.<\/figcaption>\n<\/figure>\n\n<script>\n(function(){\n  var root=document.getElementById('ire'); if(!root) return; root.classList.add('is-on');\n  var NS='http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg', $=function(id){return document.getElementById(id)};\n  var reduce=window.matchMedia('(prefers-reduced-motion: reduce)').matches;\n  function rng(s){return function(){s|=0;s=s+0x6D2B79F5|0;var t=Math.imul(s^s>>>15,1|s);t=t+Math.imul(t^t>>>7,61|t)^t;return((t^t>>>14)>>>0)\/4294967296}}\n  function clamp(v){return Math.max(0,Math.min(1,v))}\n  function step(a,b,v){var t=clamp((v-a)\/(b-a));return t*t*(3-2*t)}\n  function lerp(a,b,t){return a+(b-a)*t}\n\n  \/* lip\u00eddios: 74 por folheto, cada um com um limiar pr\u00f3prio para virar saturado *\/\n  var rnd=rng(11), lip=[];\n  for(var leaf=0;leaf<2;leaf++)for(var i=0;i<74;i++)lip.push({up:leaf===0,x:6+i*8.6,r:rnd(),k:rnd()<.5?-1:1,w:rnd()<.5?0:1});\n\n  \/* prote\u00ednas mal-enoveladas: posi\u00e7\u00f5es fixas no l\u00famen, aparecem em ordem *\/\n  var PR=[[268,60,10],[356,108,-20],[185,40,30],[452,42,-10],[60,64,15],[366,56,40],[150,100,-30],[575,84,20],[290,30,-15],[110,128,5]];\n  var gp=$('ire-prots'), prots=PR.map(function(p){\n    var e=document.createElementNS(NS,'path');\n    e.setAttribute('d','M0 0 c6 -10 16 0 10 8 c-6 8 8 12 14 4 c4 -6 10 -2 8 4');\n    e.setAttribute('transform','translate('+p[0]+' '+p[1]+') rotate('+p[2]+')');gp.appendChild(e);return e;\n  });\n\n  \/* tr\u00eas mol\u00e9culas de IRE1 *\/\n  var REST=[236,256,404], ACT=[300,320,340], gm=$('ire-mols'), mols=REST.map(function(){\n    var g=document.createElementNS(NS,'g');\n    g.innerHTML='<rect x=\"-9\" y=\"98\" width=\"18\" height=\"44\" rx=\"9\" fill=\"#E6EAF2\" stroke=\"#26201C\" stroke-width=\"1.2\"\/>'+\n      '<rect x=\"-3.5\" y=\"142\" width=\"7\" height=\"63\" rx=\"3.5\" fill=\"#C9D0E2\" stroke=\"#2B3A67\" stroke-width=\"1.2\"\/>'+\n      '<circle cx=\"0\" cy=\"216\" r=\"10\" fill=\"#F7F5EF\" stroke=\"#26201C\" stroke-width=\"1.2\"\/>'+\n      '<circle class=\"rn\" cx=\"0\" cy=\"237\" r=\"7.5\" fill=\"#F7F5EF\" stroke=\"#26201C\" stroke-width=\"1.2\"\/>';\n    gm.appendChild(g);return g;\n  });\n  var gl=$('ire-lead'), leads=[[9,120],[3.5,173],[10,220],[7.5,239]].map(function(d){\n    var l=document.createElementNS(NS,'path');gl.appendChild(l);return {el:l,dx:d[0],y:d[1]};\n  });\n  \/* BiP: uma por mol\u00e9cula; s\u00f3 a barra A a desloca, para junto de uma prote\u00edna mal-enovelada *\/\n  var BT=[[199,44],[466,44],[380,62]], gb=$('ire-bip'), bips=BT.map(function(){\n    var e=document.createElementNS(NS,'ellipse');e.setAttribute('rx',9);e.setAttribute('ry',7);gb.appendChild(e);return e;\n  });\n  var pb=[].slice.call($('ire-p').children);\n\n  var pr=$('ire-pr'), mb=$('ire-mb'), presets=[].slice.call(root.querySelectorAll('.ire-presets button'));\n  function mix(c1,c2,t){var o='#';for(var i=0;i<3;i++){o+=('0'+Math.round(lerp(c1[i],c2[i],t)).toString(16)).slice(-2)}return o}\n\n  function draw(){\n    var p=pr.value\/100, m=mb.value\/100, a=Math.max(p,m);\n    \/* l\u00famen e prote\u00ednas *\/\n    prots.forEach(function(e,i){e.style.opacity=clamp(p*prots.length-i)});\n    \/* membrana *\/\n    var f=.12+.78*m, yU=150-3*m, yL=196+3*m, L=19+3*m, tu='',ts='',hu='',hs='';\n    $('ire-lumen').setAttribute('height',yU-5);\n    lip.forEach(function(q){\n      var sat=q.r<f, y=q.up?yU:yL, d=q.up?1:-1, t='';\n      [-1.7,1.7].forEach(function(o,n){\n        t+='M'+(q.x+o).toFixed(1)+' '+(y+d*3).toFixed(1);\n        if(sat||n!==q.w) t+='v'+(d*L).toFixed(1);\n        else t+='v'+(d*L*.4).toFixed(1)+'l'+(q.k*2.8)+' '+(d*L*.22).toFixed(1)+'v'+(d*L*.3).toFixed(1);\n      });\n      var h='M'+(q.x-2.8).toFixed(1)+' '+y.toFixed(1)+'a2.8 2.8 0 1 0 5.6 0a2.8 2.8 0 1 0 -5.6 0';\n      if(sat){ts+=t;hs+=h}else{tu+=t;hu+=h}\n    });\n    $('ire-tu').setAttribute('d',tu);$('ire-ts').setAttribute('d',ts);$('ire-hu').setAttribute('d',hu);$('ire-hs').setAttribute('d',hs);\n    \/* IRE1 *\/\n    var c=step(.25,.85,a), ph=step(.55,.85,a), cut=step(.6,.8,a), sp=step(.8,.95,a);\n    var xs=REST.map(function(r,j){return lerp(r,ACT[j],c)});\n    mols.forEach(function(g,j){\n      g.setAttribute('transform','translate('+xs[j].toFixed(1)+' 0)');\n      var rn=g.querySelector('.rn');rn.setAttribute('fill',mix([247,245,239],[237,195,187],ph));rn.setAttribute('stroke',mix([38,32,28],[164,70,60],ph));\n    });\n    bips.forEach(function(e,j){\n      var d=step(.15+.12*j,.45+.12*j,p);\n      e.setAttribute('cx',lerp(xs[j],BT[j][0],d).toFixed(1));e.setAttribute('cy',lerp(90,BT[j][1],d).toFixed(1));\n    });\n    pb[0].setAttribute('transform','translate('+(xs[0]-14).toFixed(1)+' 205)');\n    pb[1].setAttribute('transform','translate('+(xs[2]+14).toFixed(1)+' 205)');\n    pb[0].style.opacity=pb[1].style.opacity=ph;\n    leads.forEach(function(l){l.el.setAttribute('d','M'+(xs[2]+l.dx+2).toFixed(1)+' '+l.y+'H464')});\n    \/* RNA e n\u00facleo *\/\n    $('ire-cut').style.opacity=cut*(1-sp*.6);\n    $('ire-rna-j').style.opacity=sp;\n    var u=$('ire-rna-u');u.setAttribute('transform','translate(0 '+(sp*12).toFixed(1)+')');u.style.opacity=1-sp*.5;\n    $('ire-out').style.opacity=sp;$('ire-tf').style.opacity=sp;$('ire-l-x').style.opacity=sp;$('ire-l-g').style.opacity=sp;\n    \/* leitura em palavras *\/\n    $('ire-r-l').textContent=p<.15?'Sem ac\u00famulo; BiP permanece associada a IRE1.':p<.6?'Prote\u00ednas mal-enoveladas come\u00e7am a se acumular, e BiP se desloca para elas.':'Prote\u00ednas mal-enoveladas acumuladas; BiP est\u00e1 ligada a elas, longe de IRE1.';\n    $('ire-r-m').textContent=m<.15?'Predominam lip\u00eddios insaturados, pouco compactados: a bicamada se deforma com facilidade.':m<.6?'Mais lip\u00eddios saturados; a bicamada come\u00e7a a se compactar.':'Mais espessa e menos compress\u00edvel: os lip\u00eddios saturados se compactam lado a lado.';\n    $('ire-l-m').textContent=m<.6?'bicamada fluida':'bicamada mais espessa';\n    var ri=$('ire-r-i');ri.textContent=a<.3?'Em repouso, como mon\u00f4meros e d\u00edmeros inativos; o RNA de XBP1 n\u00e3o \u00e9 processado.':sp<.5?'As mol\u00e9culas se agrupam e se fosforilam.':'Agrupado em d\u00edmeros e olig\u00f4meros, e ativo: remove um pequeno \u00edntron do RNA de XBP1, que passa a produzir XBP1s.';\n    ri.className=sp>=.5?'on':'';\n    presets.forEach(function(b){b.setAttribute('aria-pressed',Math.abs(p-b.dataset.p)<.02&&Math.abs(m-b.dataset.m)<.02)});\n  }\n  pr.addEventListener('input',draw);mb.addEventListener('input',draw);\n\n  var anim=0;\n  function go(tp,tm){\n    cancelAnimationFrame(anim);\n    if(reduce){pr.value=tp*100;mb.value=tm*100;draw();return}\n    var p0=pr.value\/100,m0=mb.value\/100,t0=null;\n    (function tick(t){if(t0===null)t0=t;var k=clamp((t-t0)\/900),e=k*k*(3-2*k);pr.value=lerp(p0,tp,e)*100;mb.value=lerp(m0,tm,e)*100;draw();if(k<1)anim=requestAnimationFrame(tick)})(performance.now());\n  }\n  presets.forEach(function(b){b.addEventListener('click',function(){go(+b.dataset.p,+b.dataset.m)})});\n  draw();\n})();\n<\/script>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-0d34583 lb lb-block lb-split elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"0d34583\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-a5eeff3\" data-id=\"a5eeff3\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-14b1262 lb-h2 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"14b1262\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Regula\u00e7\u00e3o sist\u00eamica da proteostase pelo sistema nervoso<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-aa3bec2\" data-id=\"aa3bec2\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-32f7677 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"32f7677\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tamb\u00e9m investigamos como a UPR do RE \u00e9 regulada de forma n\u00e3o-aut\u00f4noma, isto \u00e9, por sinais vindos de outras c\u00e9lulas. Em <i>C. elegans<\/i>, <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.cell.2013.05.042\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">neur\u00f4nios<\/a> e <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1126\/science.aaz6896\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">c\u00e9lulas gliais<\/a> podem sinalizar a ativa\u00e7\u00e3o da via em tecidos distantes.<\/p><p>Mostramos que a percep\u00e7\u00e3o olfativa de certas mol\u00e9culas vol\u00e1teis regula a UPR de forma n\u00e3o-aut\u00f4noma e prolonga a vida. O 1-undeceno, liberado pela bact\u00e9ria patog\u00eanica <i>Pseudomonas aeruginosa<\/i>, ativa a UPR do RE no intestino por meio dos neur\u00f4nios sensoriais ASI e da sinaliza\u00e7\u00e3o por DAF-7\/TGF-\u03b2 (<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1038\/s43587-023-00467-1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">De-Souza, Thompson &amp; Taylor, 2023<\/a>).<\/p><p>Buscamos caracterizar novos reguladores dessa comunica\u00e7\u00e3o entre tecidos e entender o papel das c\u00e9lulas gliais na fisiologia de <i>C. elegans<\/i>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d45186a elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"d45186a\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<figure class=\"gfp-fig\">\n  <div class=\"gfp-scope\" style=\"--cut:50%\">\n    <img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"gfp-bf\" src=\"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/wp-content\/uploads\/sites\/1472\/2026\/11\/xbp-1-tdc-1-campo-claro-fluorescencia-fundo-suave.png\" width=\"512\" height=\"432\"\n         alt=\"Cabe\u00e7a de C. elegans em campo claro, com a fluoresc\u00eancia sobreposta: xbp-1p::xbp-1::GFP em verde e os interneur\u00f4nios RIM e RIC, marcados por tdc-1p::mKate, em vermelho.\">\n    <img decoding=\"async\" class=\"gfp-fl\" src=\"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/wp-content\/uploads\/sites\/1472\/2026\/11\/xbp-1-tdc-1-fluorescencia.png\" width=\"512\" height=\"432\"\n         alt=\"A mesma imagem s\u00f3 com a fluoresc\u00eancia, sobre fundo preto: xbp-1p::xbp-1::GFP em verde e os interneur\u00f4nios RIM e RIC, marcados por tdc-1p::mKate, em vermelho.\">\n    <span class=\"gfp-lab gfp-l\" aria-hidden=\"true\">Campo&nbsp;claro&nbsp;+ fluoresc\u00eancia<\/span>\n    <span class=\"gfp-lab gfp-r\" aria-hidden=\"true\">Fluoresc\u00eancia<\/span>\n    <div class=\"gfp-line\" aria-hidden=\"true\"><\/div>\n    <input type=\"range\" min=\"0\" max=\"100\" value=\"50\" step=\"1\"\n           aria-label=\"Divis\u00e3o entre a imagem de campo claro com fluoresc\u00eancia e a imagem s\u00f3 de fluoresc\u00eancia\">\n  <\/div>\n  <p class=\"gfp-dica\">Arraste a linha para comparar.<\/p>\n  <figcaption><i>C. elegans<\/i> com xbp-1p::xbp-1::GFP em verde e interneur\u00f4nios RIM e RIC marcados por tdc-1p::mKate em vermelho.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<style>\n\/* Figura comparadora da p\u00e1gina Pesquisa. S\u00f3 seletores gfp-; as cores e a fonte dos textos v\u00eam das vari\u00e1veis do site\n   (--lb-*), com valores de reserva. *\/\n.gfp-fig{margin:0}\n\/* A caixa tem no conte\u00fado a propor\u00e7\u00e3o exata das imagens (512 \u00d7 432; content-box, a borda fica por fora) e as duas\n   imagens ocupam a caixa inteira: mesma posi\u00e7\u00e3o e mesma escala, sem recorte nem distor\u00e7\u00e3o. *\/\n.gfp-scope{position:relative;box-sizing:content-box;aspect-ratio:512\/432;overflow:hidden;background:#000;\n  background-clip:padding-box;border:1px solid var(--lb-hair,rgba(38,32,28,.14));\n  touch-action:pan-y;cursor:ew-resize;user-select:none;-webkit-user-select:none;-webkit-tap-highlight-color:transparent}\n.gfp-scope img{position:absolute;inset:0;width:100%;height:100%;object-fit:contain;\n  pointer-events:none;max-width:none;margin:0;-webkit-user-drag:none}\n.gfp-scope.gfp-on .gfp-bf{clip-path:inset(0 calc(100% - var(--cut)) 0 0)}\n.gfp-scope.gfp-on .gfp-fl{clip-path:inset(0 0 0 var(--cut))}\n.gfp-line{display:none;position:absolute;top:0;bottom:0;left:var(--cut);width:1px;\n  background:rgba(255,255,255,.75)}\n.gfp-line::after{content:\"\";position:absolute;left:-7px;top:50%;width:15px;height:15px;transform:translateY(-50%);\n  border-radius:50%;border:1px solid #fff;background:#000}\n\/* Os r\u00f3tulos acompanham a linha, cada um do seu lado. Se faltar espa\u00e7o numa linha de texto, o r\u00f3tulo da esquerda\n   quebra em duas (\"Campo claro +\" \/ \"fluoresc\u00eancia\"); se nem assim couber, o script o esconde, para nunca sair cortado. *\/\n.gfp-lab{display:none;position:absolute;top:12px;font:500 12px\/1.3 \"Libre Franklin\",Arial,sans-serif;\n  letter-spacing:.02em;color:#fff;text-shadow:0 0 2px rgba(0,0,0,.85),0 0 7px rgba(0,0,0,.7);\n  white-space:normal;overflow-wrap:normal;word-break:normal;hyphens:manual;   \/* o tema quebra palavras; aqui, n\u00e3o *\/\n  pointer-events:none;transition:opacity .15s}\n.gfp-l{right:calc(100% - var(--cut) + 10px);max-width:calc(var(--cut) - 20px);text-align:right}\n.gfp-r{left:calc(var(--cut) + 10px);max-width:calc(100% - var(--cut) - 20px)}\n.gfp-lab.gfp-sem-espaco{opacity:0}\n@media (max-width:480px){.gfp-lab{top:8px;font-size:11px;letter-spacing:0}\n  .gfp-l{right:calc(100% - var(--cut) + 8px);max-width:calc(var(--cut) - 16px)}\n  .gfp-r{left:calc(var(--cut) + 8px);max-width:calc(100% - var(--cut) - 16px)}}\n@media (prefers-reduced-motion:reduce){.gfp-lab{transition:none}}\n\/* o controle invis\u00edvel serve ao teclado e aos leitores de tela; mouse e dedo ficam com a figura *\/\n.gfp-scope input{display:none;position:absolute;left:0;right:0;bottom:0;width:100%;\n  height:28px;margin:0;opacity:0;cursor:ew-resize;pointer-events:none}\n.gfp-scope.gfp-on .gfp-line,.gfp-scope.gfp-on .gfp-lab,.gfp-scope.gfp-on input{display:block}\n.gfp-scope:has(input:focus-visible) .gfp-line::after{box-shadow:0 0 0 3px rgba(255,255,255,.55)}\n\/* sem JavaScript: as duas imagens lado a lado, sem linha nem instru\u00e7\u00e3o *\/\n.gfp-scope:not(.gfp-on){aspect-ratio:auto;display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr;gap:6px;background:none;cursor:auto;border:0}\n.gfp-scope:not(.gfp-on) img{position:static;height:auto;border:1px solid var(--lb-hair,rgba(38,32,28,.14))}\n\/* instru\u00e7\u00e3o de uso, separada da legenda; s\u00f3 aparece quando a linha funciona *\/\n.gfp-dica{display:none;margin:8px 0 0;font:500 13px\/1.4 var(--lb-sans,\"Libre Franklin\",Arial,sans-serif);\n  letter-spacing:.01em;color:var(--lb-ink-3,#5F5952)}\n.gfp-scope.gfp-on + .gfp-dica{display:block}\n\/* legenda com a mesma apar\u00eancia das outras legendas da p\u00e1gina *\/\n.gfp-fig figcaption{margin:10px 0 0;font:400 14px\/1.55 var(--lb-sans,\"Libre Franklin\",Arial,sans-serif);color:var(--lb-ink-3,#5F5952)}\n.gfp-scope.gfp-on + .gfp-dica + figcaption{margin-top:4px}\n<\/style>\n<script>\n(function () {\n  document.querySelectorAll('.gfp-scope').forEach(function (scope) {\n    var input = scope.querySelector('input'), labs = scope.querySelectorAll('.gfp-lab'), drag = false, toque = null;\n    if (!input || scope.classList.contains('gfp-on')) return;\n    scope.classList.add('gfp-on');\n    \/\/ cada r\u00f3tulo s\u00f3 aparece se couber inteiro do seu lado da linha, em at\u00e9 duas linhas de texto\n    function rotulos() {\n      var r = scope.getBoundingClientRect();\n      for (var i = 0; i < labs.length; i++) {\n        var l = labs[i], q = l.getBoundingClientRect(), lh = parseFloat(getComputedStyle(l).lineHeight) || 16;\n        var cabe = l.scrollWidth <= l.clientWidth + 1 && q.height <= 2.6 * lh && q.left >= r.left + 2 && q.right <= r.right - 2;\n        l.classList.toggle('gfp-sem-espaco', !cabe);\n      }\n    }\n    function set(v) { v = Math.max(0, Math.min(100, v)); scope.style.setProperty('--cut', v + '%'); input.value = v; rotulos(); }\n    \/\/ posi\u00e7\u00e3o pelo conte\u00fado da caixa (sem a borda), o mesmo referencial da linha e dos recortes\n    function fromEvent(e) { var r = scope.getBoundingClientRect(), b = scope.clientLeft; set((e.clientX - r.left - b) \/ (r.width - 2 * b) * 100); }\n    function grab(e) { drag = true; try { scope.setPointerCapture(e.pointerId); } catch (_) { } fromEvent(e); }\n    input.addEventListener('input', function () { set(+input.value); });\n    scope.addEventListener('pointerdown', function (e) {\n      if (e.pointerType === 'mouse') { if (e.button === 0) grab(e); return; }\n      \/\/ dedo ou caneta: a linha s\u00f3 se move num arrasto horizontal; o vertical continua rolando a p\u00e1gina\n      toque = { id: e.pointerId, x: e.clientX, y: e.clientY };\n    });\n    scope.addEventListener('pointermove', function (e) {\n      if (drag) { fromEvent(e); return; }\n      if (toque && e.pointerId === toque.id) {\n        var dx = e.clientX - toque.x, dy = e.clientY - toque.y;\n        if (Math.abs(dx) > 6 && Math.abs(dx) > Math.abs(dy)) { toque = null; grab(e); }\n      }\n    });\n    ['pointerup', 'pointercancel'].forEach(function (t) { scope.addEventListener(t, function () { drag = false; toque = null; }); });\n    rotulos();\n    \/\/ a largura da figura muda com a janela, e a fonte do site pode chegar depois do script\n    if (window.ResizeObserver) new ResizeObserver(rotulos).observe(scope); else window.addEventListener('resize', rotulos);\n    if (document.fonts && document.fonts.ready) document.fonts.ready.then(rotulos);\n  });\n})();\n<\/script>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-29c5649 lb lb-block lb-split elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"29c5649\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-af72058\" data-id=\"af72058\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ba0e0d6 lb-h2 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ba0e0d6\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Perguntas do laborat\u00f3rio<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-ef9345f\" data-id=\"ef9345f\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b3a6fb1 lb-q elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"b3a6fb1\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ol><li><span>Como a resposta a prote\u00ednas mal-enoveladas do ret\u00edculo endoplasm\u00e1tico \u00e9 regulada ao longo da vida adulta e em modelos de doen\u00e7as?<\/span><\/li><li><span>Como neur\u00f4nios percebem sinais do ambiente e regulam, \u00e0 dist\u00e2ncia, a proteostase de tecidos perif\u00e9ricos?<\/span><\/li><li><span>Que sinais e reguladores medeiam essa comunica\u00e7\u00e3o entre tecidos?<\/span><\/li><li><span>Qual \u00e9 o papel das c\u00e9lulas gliais na fisiologia e no envelhecimento de <i>C. elegans<\/i>?<\/span><\/li><\/ol>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-e26d447 lb lb-block lb-split elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"e26d447\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-9f13ea5\" data-id=\"9f13ea5\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-21f32d7 lb-h2 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"21f32d7\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Financiamento<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-b9468f5\" data-id=\"b9468f5\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-46ef6c9 lb-list elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"46ef6c9\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li><a href=\"https:\/\/bv.fapesp.br\/pt\/auxilios\/112592\/mecanismos-de-regulacao-da-proteostase-em-tecidos-perifericos-pelo-sistema-nervoso\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">FAPESP<\/a> <span>Mecanismos de regula\u00e7\u00e3o da proteostase em tecidos perif\u00e9ricos pelo sistema nervoso<\/span><\/li><li><a href=\"https:\/\/serrapilheira.org\/pesquisadores\/evandro-araujo-de-souza\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Instituto Serrapilheira<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/prpi.usp.br\/pesquisa\/apoio\/novos-docentes-usp\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Universidade de S\u00e3o Paulo<\/a> <span>Apoio a novos docentes<\/span><\/li><li><a href=\"https:\/\/ibro.org\/ibro-early-career-awards-addressing-diversity-gaps-in-neuroscience-faculty-worldwide\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">IBRO<\/a> <span>Early Career Award<\/span><\/li><li><a href=\"https:\/\/cienciapioneira.org\/pesquisador\/evandro-de-souza\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ci\u00eancia Pioneira<\/a><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-e2f3b8c lb lb-block lb-split elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"e2f3b8c\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-905f51c\" data-id=\"905f51c\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b6f6b49 lb-h2 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"b6f6b49\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Na imprensa e links \u00fateis<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-5c38db4\" data-id=\"5c38db4\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b0b1d4f lb-list elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"b0b1d4f\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li><a href=\"https:\/\/oglobo.globo.com\/saude\/ciencia\/noticia\/2023\/07\/27\/longevidade-pode-ter-ligacao-com-habilidade-de-sentir-odores-mostra-novo-estudo-da-nature-entenda.ghtml\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Longevidade pode ter liga\u00e7\u00e3o com habilidade de sentir odores, mostra novo estudo da Nature<\/a> <span>O Globo, 2023<\/span><\/li><li><a href=\"https:\/\/agencia.fapesp.br\/longevidade-pode-estar-associada-a-capacidade-de-perceber-cheiros-de-substancias-nocivas\/41997\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Longevidade pode estar associada \u00e0 capacidade de perceber cheiros de subst\u00e2ncias nocivas<\/a> <span>Ag\u00eancia FAPESP<\/span><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8a471da lb-h3 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"8a471da\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Links \u00fateis<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-55bfe94 lb-list elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"55bfe94\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li><a href=\"http:\/\/www.wormbook.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">WormBook<\/a> <span><i>C. elegans<\/i><\/span><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.wormbase.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">WormBase<\/a> <span><i>C. elegans<\/i><\/span><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=V48M5j-6zdE\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">V\u00eddeo: <i>C. elegans<\/i><\/a> <span>YouTube<\/span><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/nature08980\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">The genetics of ageing<\/a> <span>Nature, 2010<\/span><\/li><li><a href=\"https:\/\/senescence.info\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Senescence.info<\/a> <span>Envelhecimento<\/span><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.science.org\/doi\/10.1126\/science.1141448\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Revis\u00e3o sobre proteostase<\/a> <span>Science, 2008<\/span><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.science.org\/doi\/10.1126\/science.1209038\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Revis\u00e3o sobre a UPR do RE<\/a> <span>Science, 2011<\/span><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.proteostasisconsortium.com\/seminars\/all-pc-videos\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Semin\u00e1rios do Proteostasis Consortium<\/a><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-7c628aa lb lb-bottom elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"7c628aa\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-89793ea\" data-id=\"89793ea\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-87c4a3a elementor-widget elementor-widget-global elementor-global-1878 elementor-widget-html\" data-id=\"87c4a3a\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<footer class=\"lb-foot\"><div class=\"lb-foot-in\"><div><b>Laborat\u00f3rio de Homeostase Proteica<\/b><p>Departamento de Bioqu\u00edmica \u00b7 Instituto de Qu\u00edmica \u00b7 Universidade de S\u00e3o Paulo<\/p><\/div><div><p>Bloco 12S, sala 1265 \u00b7 Av. Prof. Lineu Prestes, 748 \u00b7 Butant\u00e3 \u00b7 S\u00e3o Paulo, SP \u00b7 05508-900<\/p><p><a href=\"mailto:evandro@iq.usp.br\">evandro@iq.usp.br<\/a><\/p><\/div><nav aria-label=\"Rodap\u00e9\"><a href=\"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/pesquisa\/\">Pesquisa<\/a><a href=\"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/grupo\/\">Equipe<\/a><a href=\"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/publicacoes\/\">Publica\u00e7\u00f5es<\/a><a href=\"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/protocolos\/\">Protocolos<\/a><a href=\"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/contato\/\">Contato<\/a><\/nav><\/div><\/footer>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pular para o conte\u00fado Laborat\u00f3rio de Homeostase ProteicaIQ \u00b7 USPMenu In\u00edcioPesquisaEquipePublica\u00e7\u00f5esProtocolosContato Linhas de pesquisa Estudamos como a homeostase de prote\u00ednas \u2014 a proteostase \u2014 \u00e9 regulada ao longo da vida adulta e em modelos de doen\u00e7as, e como o sistema nervoso coordena respostas ao estresse em tecidos perif\u00e9ricos. A UPR do ret\u00edculo endoplasm\u00e1tico no envelhecimento [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":24047,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_canvas","meta":{"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"class_list":["post-1845","page","type-page","status-publish","hentry","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1845","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/wp-json\/wp\/v2\/users\/24047"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1845"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1845\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2287,"href":"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1845\/revisions\/2287"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sites.usp.br\/evandro\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1845"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}